موانع ساختمانی و افت سیگنال موبایل؛ چرا بیرون آنتن هست و داخل نه
برای یک تماس ساده باید بروید کنار پنجره یا توی راه‌پله. وسط پذیرایی تماس قطع می‌شود و اینترنت گوشی فقط می‌چرخد. مشکل معمولاً از گوشی یا سیم‌کارت شما نیست. تاثیر دیوار بتنی بر آنتن موبایل چیزی است که هر هفته در خانه‌ها و مغازه‌ها می‌بینیم. پنجره دوجداره و آنتن‌دهی هم رابطهٔ ساده‌ای با هم ندارند. این متن دربارهٔ موانع ساختمانی و افت سیگنال موبایل است: کدام مانع چقدر اثر دارد و چه کاری از دستتان برمی‌آید.
تاثیر دیوار بتنی بر آنتن موبایل از جرم و رطوبت بتن و شبکهٔ میلگرد داخل آن می‌آید؛ میلگردها بخشی از موج را برمی‌گردانند. شیشهٔ دوجدارهٔ معمولی اثر کمی دارد، اما شیشهٔ Low-E یا رفلکس سیگنال را به‌شدت کم می‌کند. راه‌حل: سیگنال را از نقطهٔ پایدار روی بام بگیرید و داخل بازپخش کنید.
اگر برای هر تماس باید بروید کنار پنجره، گوشی‌تان سالم است و اپراتور هم احتمالاً تقصیری ندارد؛ تاثیر دیوار بتنی بر آنتن موبایل یعنی سیگنال تا پشت دیوار خانه‌تان آمده و فقط راه ورود را پیدا نکرده است، راهی که معمولاً از پشت‌بام باز می‌شود.
چرا لب پنجره آنتن دارید و وسط اتاق نه؟
«چرا داخل ساختمان آنتن کم می‌شود؟» این سؤالی است که تقریباً هر روز پشت تلفن می‌شنویم. معمولاً بعدش هم این جمله می‌آید: «همسایهٔ روبه‌رو آنتن دارد.»
موج موبایل یک موج رادیویی است. در هوای آزاد راحت حرکت می‌کند، ولی هر چیزی که سر راهش باشد، بخشی از آن را جذب می‌کند یا برمی‌گرداند. هرچه مانع ضخیم‌تر و چگال‌تر باشد و هرچه فلز بیشتری در آن باشد، سهم کمتری از موج به آن طرف می‌رسد.
سیگنال از کدام راه وارد خانه می‌شود
سیگنال بیشتر از راه‌های «نرم» وارد می‌شود، یعنی پنجره، در و دیوارهای سبک. دیوارهای سنگین و سقف بتنی سهم کمی دارند. به همین دلیل کنار پنجره آنتن بهتر است. هرچه از پنجره دور شوید و دیوارهای بیشتری بین شما و دکل قرار بگیرد، آنتن‌دهی پله‌پله پایین می‌آید. در واحدهای پشتی یا زیرزمین، گاهی اصلاً راه نرمی وجود ندارد.
تاثیر دیوار بتنی بر آنتن موبایل از کجا می‌آید؟
این جمله که «دیوار بتنی سیگنال موبایل را ضعیف می‌کند» درست است، اما دلیلش فقط ضخامت دیوار نیست.
بتن ماده‌ای سنگین و پرجرم است و مقداری آب در خود نگه می‌دارد. آب امواج رادیویی را خوب جذب می‌کند. برای همین ساختمانی که تازه ساخته شده و بتنش هنوز کاملاً خشک نشده، معمولاً پوشش ضعیف‌تری دارد. چند ماه بعد اوضاع کمی بهتر می‌شود، ولی نه آن‌قدر که مشکل حل شود. افت سیگنال در ساختمان بتنی، به‌خصوص در سازه‌هایی که سقف و دیوار برشی بتنی دارند، معمولاً از بقیهٔ ساختمان‌ها بیشتر است.
میلگردهایی که دیده نمی‌شوند
داخل بتن مسلح یک شبکهٔ فلزی از میلگرد هست. این شبکه مثل یک توری عمل می‌کند و بخشی از موج را برمی‌گرداند. هرچه شبکه متراکم‌تر باشد، این اثر بیشتر است. دیوارهای برشی که مهندس سازه برای مقاومت در برابر زلزله پر از آرماتور کرده، از این نظر از بدترین دیوارهای ساختمان‌اند.
آجر در برابر بتن
کسانی که می‌پرسند «دیوار آجری یا بتنی؛ آنتن‌دهی کدام بهتر است؟» معمولاً جوابشان را حدس زده‌اند. دیوار آجری، به‌خصوص آجر سفال سوراخ‌دار، سیگنال را کمتر می‌گیرد. اما دیوار آجری دولایه با گچ و سیمان ضخیم هم بی‌اثر نیست و در ساختمان‌های قدیمی هم گاهی آنتن ضعیف می‌شود.
پنجره دوجداره و آنتن‌دهی؛ مقصر شیشه است یا پوشش آن؟
خیلی‌ها بعد از عوض کردن پنجره‌ها متوجه می‌شوند آنتن خانه افت کرده و نتیجه می‌گیرند که «پنجره دوجداره سیگنال را می‌گیرد». این حرف نیمه‌درست است.
دو لایه شیشهٔ ساده با گاز یا هوا بینشان، اثر خیلی زیادی روی موج موبایل ندارد. فریم UPVC با تقویت فلزی داخلش هم کمی اثر دارد، ولی معمولاً مقصر اصلی نیست.
لایهٔ نامرئی روی شیشه
مقصر اصلی پوششی است که روی بعضی شیشه‌ها می‌نشیند. شیشهٔ Low-E (شیشه‌ای با لایه‌ای بسیار نازک از اکسید فلزی که گرما را برمی‌گرداند) و شیشهٔ رفلکس (همان شیشه‌ای که از بیرون آینه‌ای دیده می‌شود) هر دو لایه‌ای فلزی دارند. همین لایه جلوی موج موبایل را هم می‌گیرد. رابطهٔ شیشه رفلکس و آنتن موبایل در ساختمان‌های اداری نمای شیشه‌ای خیلی روشن است: داخل این ساختمان‌ها گاهی فقط کنار راه‌پله آنتن هست.
برای اینکه بفهمید شیشهٔ شما پوشش دارد یا نه، شعلهٔ یک فندک را جلوی شیشه بگیرید و تصویر شعله‌ها را در شیشه بشمارید. اگر یکی از تصویرها رنگ متفاوتی داشت، احتمالاً شیشه پوشش Low-E دارد. این روش قطعی نیست، ولی سرنخ خوبی می‌دهد.
فویل، عایق و اسکلت فلزی: موانعی که کسی جدی نمی‌گیرد
بعضی موانع اصلاً به چشم نمی‌آیند. عایق‌های حرارتی فویل‌دار، مثل پشم‌شیشه با روکش آلومینیوم یا عایق‌های بازتابی زیر سقف، تقریباً مثل یک سپر فلزی عمل می‌کنند. رابطهٔ فویل آلومینیوم و سیگنال موبایل ساده است: فلز پیوسته موج را برمی‌گرداند. پس اگر در یک ویلا یا سوئیت پشت‌بامی بعد از عایق‌کاری آنتن افت کرد، بین عایق حرارتی و افت آنتن رابطهٔ مستقیمی هست.
سازهٔ فلزی و افت سیگنال هم به هم گره خورده‌اند، به‌خصوص در سوله‌ها، انبارها و کارگاه‌هایی که با ساندویچ‌پانل (ورق فلزی دولایه با عایق در وسط) پوشیده شده‌اند. داخل این فضاها گاهی بیشتر از زیرزمین بی‌آنتن است.
هر مانع چقدر از سیگنال کم می‌کند؟
اگر بخواهید میزان افت سیگنال در عبور از دیوار را عددی بسنجید، با واحد «دسی‌بل» سروکار پیدا می‌کنید. برای کار ما همین کافی است: هر ۳ دسی‌بل افت یعنی نصف شدن توان سیگنال و هر ۱۰ دسی‌بل یعنی یک‌دهم شدن آن. یک دیوار سنگین به‌تنهایی می‌تواند سیگنال را چند برابر ضعیف کند و دو یا سه دیوار پشت‌سرهم اثرشان روی هم جمع می‌شود.
یک نکتهٔ دیگر هم هست: باندهای فرکانسی بالاتر که اپراتورها بیشتر برای اینترنت پرسرعت به کار می‌برند، در عبور از دیوار بیشتر افت می‌کنند. به همین دلیل گاهی داخل خانه تماس صوتی برقرار است ولی اینترنت گوشی کار نمی‌کند.
| شیشهٔ Low-E یا رفلکس | زیاد تا خیلی زیاد | به نوع و تعداد لایهٔ پوشش بستگی دارد |
| عایق فویل‌دار، ساندویچ‌پانل | خیلی زیاد | تقریباً مثل پوستهٔ فلزی |
| زیرزمین (خاک + سقف بتنی) | خیلی زیاد | اغلب هیچ راه نرمی ندارد |
| مانع | میزان افت نسبی | نکته |
| شیشهٔ ساده (تک یا دوجداره بدون پوشش) | کم | معمولاً مقصر اصلی نیست |
| دیوار آجری معمولی | کم تا متوسط | با ضخامت و لایهٔ سیمان بیشتر می‌شود |
| دیوار بتنی مسلح / دیوار برشی | زیاد | میلگرد و رطوبت اثر را بیشتر می‌کنند |
| شیشهٔ Low-E یا رفلکس | زیاد تا خیلی زیاد | به نوع و تعداد لایهٔ پوشش بستگی دارد |
| عایق فویل‌دار، ساندویچ‌پانل | خیلی زیاد | تقریباً مثل پوستهٔ فلزی |
| زیرزمین (خاک + سقف بتنی) | خیلی زیاد | اغلب هیچ راه نرمی ندارد |
عددهای دقیق از ساختمانی به ساختمان دیگر فرق می‌کنند. برای همین به‌جای عدد، سطح نسبی آورده‌ایم.
آنتن‌دهی ضعیف در آپارتمان؛ علت و راه‌حل
در آپارتمان، دو واحد در یک طبقه می‌توانند آنتن‌دهی کاملاً متفاوتی داشته باشند. واحد جلو که پنجره‌هایش رو به خیابان باز می‌شود، معمولاً وضع بهتری دارد. واحد عقب که فقط به نورگیر راه دارد، سیگنال را از پشت چند دیوار و سقف می‌گیرد.
طبقه هم مهم است. طبقه‌های پایین‌تر اغلب پشت ساختمان‌های بلندتر اطراف پنهان می‌شوند و بین آن‌ها و دکل چند لایه بتن فاصله می‌افتد. پارکینگ و انباری زیرزمین هم که حسابشان جداست.
یک نکتهٔ کمتر گفته‌شده: اگر روبه‌رویتان یک خانهٔ دوطبقه بود و حالا شش طبقه شده، آنتن خانهٔ شما ممکن است بدون هیچ تغییری در خود خانه افت کند.
راه‌حل در آپارتمان همان الگوی اصلی است، با دو ملاحظهٔ اضافه. اول، پشت‌بام مشاع است و برای نصب آنتن گیرنده باید با مدیر ساختمان هماهنگ کنید. دوم، مسیر کابل: بهترین راه داکت تأسیسات است که کابل را بدون سوراخ‌کاری نما تا واحد می‌رساند. اگر بام در دسترس نبود، بالکنی رو به دکل که خودش سیگنال پایدار دارد گزینهٔ بعدی است. وقتی چند واحد همزمان مشکل دارند، می‌شود یک سیستم مشترک طراحی کرد و هزینه را بین همسایه‌ها تقسیم کرد. این طراحی با نصب تک‌واحدی فرق دارد و جداگانه بررسی‌اش می‌کنیم.
مشکل از ساختمان است یا اپراتور؟ یک آزمون پنج‌دقیقه‌ای
قبل از اینکه برای هر راه‌حلی پول بدهید، این کار را بکنید:
- وسط خانه یا مغازه با گوشی یک تست سرعت بگیرید و تعداد خط‌های آنتن را یادداشت کنید.
- با همان گوشی بروید روی پشت‌بام یا بالکن رو به خیابان و همین کار را تکرار کنید.
- اگر بالا آنتن خوب و اینترنت روان است ولی پایین نه، مقصر ساختمان است.
- اگر بالا هم آنتن کامل است ولی اینترنت کند است، احتمالاً شبکهٔ اپراتور در آن منطقه شلوغ است.
- اگر بالا هم آنتن ضعیف و ناپایدار است، به آنتن گیرندهٔ قوی‌تر و جهت‌دار نیاز دارید.
یک توضیح کوچک دربارهٔ خط‌های آنتن: تعداد خط‌ها در گوشی‌ها استاندارد ثابتی ندارد. دو گوشی کنار هم ممکن است یکی سه خط نشان بدهد و دیگری چهار خط. اگر عدد دقیق‌تری می‌خواهید، در بیشتر گوشی‌های اندرویدی از مسیر «تنظیمات ← درباره تلفن ← وضعیت سیم‌کارت» قدرت سیگنال را به dBm ببینید. هرچه این عدد به صفر نزدیک‌تر باشد، سیگنال قوی‌تر است.
آنچه سر نصب دیده‌ایم
تو این بیست سال، رایج‌ترین موردی که دیدیم این بوده که آنتن گیرنده را جایی نصب کرده‌اند که خودش آنتن نمی‌دهد: پشت منبع آب، پشت خرپشته یا رو به دیوار ساختمان بلند کناری.
یک نمونه یادمان مانده: مغازه‌ای در زیرزمین، با سقف بتنی و بدون پنجره. صاحبش قبلاً دستگاهی خریده بود و آنتن گیرنده را کنار در ورودی پارکینگ گذاشته بود. نتیجه تقریباً صفر بود. بچه‌های ما آنتن را بردند بالای پشت‌بام، چند جای مختلف را با گوشی سنجیدند و جهت آنتن را رو به دکل تنظیم کردند. با همان دستگاه، داخل مغازه تماس‌ها پایدار شد.
دستگاه همان بود. جای آنتن عوض شده بود.
راه‌حل: سیگنال را از جای درست بگیرید و داخل بازپخش کنید
تقویت‌کنندهٔ آنتن موبایل (ریپیتر یا تکرارکننده) از هیچ سیگنال نمی‌سازد. کارش این است: آنتن گیرنده را در نقطه‌ای نصب می‌کنیم که سیگنال پایدار و تمیز می‌گیرد، معمولاً پشت‌بام یا بالکنی رو به دکل. دستگاه همان سیگنال پایدار را از طریق کابل می‌گیرد و با یک آنتن داخلی، درون ساختمان بازپخش می‌کند. هرچه سیگنالِ نقطهٔ نصب پایدارتر باشد، نتیجهٔ داخل بهتر است.
مثل آنتن تلویزیون قدیمی: آنتن را می‌بردید روی پشت‌بام، جایی که تصویر خوب می‌گرفت، و با کابل به داخل خانه می‌آوردید. اینجا هم همان کار انجام می‌شود، برای سیگنال موبایل.
به همین دلیل نصب را جدا از دستگاه نمی‌بینیم. یک دستگاه خوب با آنتنی که جای بدی نصب شده، همان نتیجهٔ دستگاه ارزان را می‌دهد. اگر می‌خواهید مدل‌ها را ببینید، تقویت آنتن موبایل از اینجا شروع می‌شود. ولی پیشنهاد ما این است که اول آزمون بالا را انجام بدهید.
یک نکتهٔ قانونی هم هست. از دستگاه‌های استاندارد و مجاز استفاده کنید. ریپیتر غیراستاندارد یا بد تنظیم‌شده می‌تواند روی شبکهٔ اپراتور تداخل ایجاد کند و پیگیری داشته باشد.
آنتن جهت‌دار کی لازم است
اگر روی پشت‌بام هم سیگنال ناپایدار است، آنتن همه‌جهته کافی نیست. آنتن جهت‌دار (آنتنی که فقط از یک سمت سیگنال می‌گیرد و آن سمت را بهتر می‌شنود) را رو به دکل تنظیم می‌کنیم تا سیگنال پایدار بگیرد. برای این موارد معمولاً سراغ تقویت آنتن‌های جهت‌دار کاترین می‌رویم.
تقویت آنتن موبایل در سوله و انبار
سوله‌ای که با ساندویچ‌پانل پوشیده شده، از نظر سیگنال تقریباً یک جعبهٔ فلزی است. بیرون، در محوطه، گوشی آنتن کامل دارد و دو قدم آن طرف در، تماس قطع می‌شود.
خبر خوب این است که داخل سوله دیوار زیادی نیست. وقتی سیگنال پایدار از بالای سقف گرفته شد و به داخل رسید، در فضای باز سالن راحت پخش می‌شود. آنتن گیرنده را روی یک پایه و بالاتر از تاج سقف نصب می‌کنیم تا خود سقف فلزی جلویش را نگیرد. در شهرک‌های صنعتی که دکل‌ها دورترند، معمولاً آنتن جهت‌دار رو به دکل لازم است، نه آنتن همه‌جهته.
داخل سوله، آنتن‌های داخلی را بالا و نزدیک سقف می‌گذاریم. قفسه‌های فلزی بلند انبار خودشان سایه درست می‌کنند؛ برای همین در سالن‌های طولانی یا پرقفسه یک آنتن داخلی کافی نیست و دو یا چند آنتن با تقسیم‌کننده (قطعه‌ای که سیگنال را بین چند آنتن پخش می‌کند) لازم می‌شود. طول کابل هم حساب دارد: هرچه کابل بلندتر باشد، بخشی از سیگنال در خود کابل از دست می‌رود. پس جای دستگاه را طوری انتخاب می‌کنیم که مسیر کابل تا جای ممکن کوتاه بماند.
اگر روی سقف هیچ نقطه‌ای سیگنال پایدار نداشت، اول پایهٔ بلندتر یا جهت دیگری را امتحان می‌کنیم و اگر باز هم نشد، قبل از هر خریدی همین را به شما می‌گوییم.
چه زمانی تقویت‌کننده جواب نمی‌دهد؟
اگر روی پشت‌بام خط آنتن کامل است ولی اینترنت باز هم کند است، مشکل از شلوغی شبکهٔ اپراتور است، نه از دیوار شما. بازپخش همان سیگنال شلوغ چیزی را عوض نمی‌کند. این را همان اول می‌گوییم.
ساختمان‌های بزرگ چندطبقه هم با یک دستگاه و یک آنتن داخلی پوشش کامل نمی‌گیرند. در این ساختمان‌ها چند آنتن داخلی در طبقه‌های مختلف لازم است و طراحی کار با بقیه فرق دارد. اگر هم مستأجر هستید و اجازهٔ نصب روی پشت‌بام را ندارید، اول با مدیر ساختمان هماهنگ کنید. گاهی بالکن هم جواب می‌دهد، ولی نه همیشه.
اگر ساختمان هنوز در حال ساخت است
برای مهندسان و سازنده‌ها یک توصیهٔ کم‌هزینه داریم: از پشت‌بام تا یک نقطهٔ مرکزی در هر واحد یا در لابی، یک لوله‌کشی خالی برای کابل آنتن پیش‌بینی کنید. هزینه‌اش در زمان ساخت ناچیز است، ولی بعداً جلوی سوراخ‌کاری نما و عبور کابل از کنار پنجره را می‌گیرد. اگر نما شیشه‌ای است، نوع پوشش شیشه را هم موقع سفارش بپرسید.
برای چه کسی جواب می‌دهد / برای چه کسی نمی‌دهد
جواب می‌دهد:
-
روی پشت‌بام یا بالکن سیگنال پایدار هست، ولی داخل به خاطر دیوار، سقف یا شیشه افت می‌کند.
-
مغازه و انبار زیرزمینی که از پشت‌بام می‌شود کابل پایین آورد.
-
واحدی که بعد از نصب شیشهٔ Low-E یا رفلکس آنتنش افت کرده.
جواب نمی‌دهد یا راهکار دیگری لازم دارد:
-
آنتن کامل است ولی اینترنت کند است. مشکل از ظرفیت شبکهٔ اپراتور است.
-
روی پشت‌بام هم سیگنال ناپایدار است. آنتن گیرندهٔ جهت‌دار با بهرهٔ بالاتر لازم است، نه دستگاه قوی‌تر.
-
ساختمان چندطبقهٔ بزرگ. به سیستم توزیع با چند آنتن داخلی نیاز دارد.
ضمانت ما
قبل از فروش، شرایط شما را می‌سنجیم. اگر به نظرمان راه‌حل جواب نمی‌دهد، همان اول می‌گوییم و چیزی نمی‌فروشیم. اگر نصب کردیم و آنتن‌دهی داخل بهتر نشد، پولتان برمی‌گردد.
جمع‌بندی
تاثیر دیوار بتنی بر آنتن موبایل واقعی است، ولی همهٔ ماجرا نیست. پنجره دوجداره و آنتن‌دهی فقط وقتی با هم مشکل پیدا می‌کنند که شیشه پوشش فلزی داشته باشد. عایق فویل‌دار و سازهٔ فلزی هم سهم خودشان را دارند. وقتی موانع ساختمانی و افت سیگنال موبایل را شناختید، قدم بعدی ساده است: امروز همان آزمون پشت‌بام را انجام بدهید و عدد بالا و پایین را یادداشت کنید. همین دو عدد بیشتر از هر حدسی به شما می‌گوید راه‌حل چیست.
مشاوره پیش از خرید
متراژ، اپراتور و تعداد خط آنتن روی پشت‌بامتان را بگویید تا بررسی کنیم راه‌حل دارد یا نه. مشاوره رایگان است و اگر جواب نمی‌دهد، همان اول می‌گوییم. برای تشخیص دقیق، این چهار سؤال را آماده داشته باشید:
- کدام منطقه
- تقریباً چند متر است؟
- تقریباً چند طبقه است؟
- روی پشت‌بام یا بالکن، یعنی جایی که آنتن گیرنده نصب می‌شود، گوشی چند خط آنتن می‌گیرد؟
تلفن: 02133530663
حضوری: تهران، میدان امام خمینی، ابتدای خیابان فردوسی، انتهای بن‌بست اول، پاساژ بزرگ ۱۱۰ فردوسی، طبقهٔ اول، پلاک ۴۴. از سال ۱۳۸۵ همین‌جا هستیم.
سؤالات متداول
آیا کاغذ دیواری یا پرده هم آنتن را کم می‌کند؟
کاغذ دیواری معمولی و پردهٔ پارچه‌ای اثر قابل‌توجهی ندارند. استثنا مدل‌هایی است که لایهٔ فلزی دارند، مثل بعضی کاغذ دیواری‌های متالیک یا پرده‌های بلک‌اوت با روکش فلزی. اگر بعد از نصب این‌ها افت محسوسی دیدید، یک بار آنتن را کنار پنجره با پرده باز و بسته مقایسه کنید.
آیا عوض کردن گوشی آنتن داخل خانه را بهتر می‌کند؟
گاهی کمی بهتر می‌کند، چون حساسیت آنتن گوشی‌ها با هم فرق دارد و بعضی مدل‌ها باندهای بیشتری را پشتیبانی می‌کنند. ولی اگر مشکل از دیوار بتنی یا شیشهٔ پوشش‌دار باشد، گوشی جدید هم داخل همان ساختمان افت می‌کند. قبل از خرید گوشی، آزمون پشت‌بام را انجام بدهید.
آیا می‌شود فقط برچسب شیشه را برداشت و آنتن برگردد؟
اگر پوشش آینه‌ای یک برچسب یا فیلم چسبیده روی شیشه باشد، برداشتنش معمولاً آنتن‌دهی را بهتر می‌کند. ولی پوشش Low-E داخل خود شیشه است و جدا نمی‌شود. در این حالت یا باید شیشه عوض شود یا سیگنال را از بیرون گرفت و داخل بازپخش کرد که کم‌هزینه‌تر است.
یک تقویت‌کننده برای چند طبقه کافی است؟
به نوع ساختمان و دیوارهای بین طبقه‌ها بستگی دارد. در بیشتر خانه‌ها یک آنتن داخلی برای یک طبقه طراحی می‌شود و سقف بتنی جلوی رسیدن پوشش به طبقهٔ بعد را می‌گیرد. برای چند طبقه معمولاً چند آنتن داخلی با تقسیم‌کننده لازم است. این را بعد از دیدن نقشه یا متراژ دقیق می‌گوییم.
آیا نصب تقویت‌کنندهٔ آنتن موبایل مجوز لازم دارد؟
استفاده از دستگاه‌های استاندارد و مجاز اهمیت دارد، چون دستگاه غیراستاندارد می‌تواند در شبکهٔ اپراتور تداخل ایجاد کند. قوانین و شرایط ممکن است تغییر کند، پس قبل از خرید از فروشنده بپرسید دستگاه مجاز است یا نه. ما دستگاه را طوری تنظیم می‌کنیم که روی شبکه مشکل ایجاد نکند.
